Dynia – źródło słońca w jesiennej szarudze

Jesień w tym roku za bardzo nie zachwyca. Pojedyncze słoneczne momentu są wplecone pomiędzy długie zachmurzone lub zapadane dni, a właściwie już bardziej przypomina zimę niż jesień. Brak Słońca odbija się nie tylko na naszym poziomie witaminy D, ale również nastroju i stanie zdrowia. Dlatego polecam w tym okresie każdemu dynie. Dynia występuje w pięknych słonecznych kolorach i już jej widok poprawia nastrój. Poza tym ma szereg prozdrowotnych właściwości, o których przeczytasz poniżej.

Dynia - Dietetic Lifestyle

Dynia zwyczajna (Cucurbita pepo L.) jest rośliną pochodzącą z rejonu Meksyku. W Europie uprawiana jest od XVI wieku. Charakterystyczną częścią dyni jest owoc – duży okrągły lub podłużny o  średnicy do 40 cm i masie do 50 kg. Większe okazy zazwyczaj należą do innego gatunku, czyli dyni olbrzymiej (Cucurbita maxima). Większość dyń ma skórkę i miąższ w kolorach od żółtego do pomarańczowego, co zależy od odmiany. [1]

Dynia odżywczo

Jak większość warzyw, dynia (chociaż biologicznie jest owocem) ma niewielką wartość energetyczną (na 100 g):

  • 33 kcal,
  • 1,3 g białka,
  • 0,3 g tłuszczów,
  • 7,7 g węglowodanów,
  • 2,8 g błonnika [2].

Niska kaloryczność sprawia, że jest świetnym składnikiem diet odchudzających. Może ilość błonnika nie zachwyca, jednak umożliwia jedzenie dyni osobom z przeróżnymi problemami układu pokarmowego, których dieta powinna być możliwie jak najbardziej łatwostrawna.

Miąższ dyni nie wyróżniałby się zawartością witamin i składników mineralnych, gdyby nie olbrzymia dawka karotenoidów. To one właśnie odpowiadają za niesamowity kolor dyń. W 100 g dyni znajdziemy 426 µg RAE witaminy A, 3100 µg β-karotenu, 4016 µg α-karotenu oraz 1500 µg luteiny i zeaksantyny.  Zgodnie z Normami Żywienia dorosłe osoby powinny spożywać 700 (kobiety) lub 900 µg RAE witaminy A (RAE oznacza ‚równoważniki retinolu’). Czyli pokrycie zapotrzebowania na witaminę A za pomocą dyni wcale nie jest trudne. Spośród składników mineralnych wyróżnia się ilością potasu – 340 mg/100 g. Jest to porównywalne z pomidorami i bananami, uznawanymi za główne źródła tego składnika. [3]

Dynia zdrowotnie

W medycynie ludowej sok ze świeżych owoców stosowany był jako środek moczopędny, a surowy miąższ podawano przy zaparciach. Dynia ma też zapobiegać chorobie wieńcowej, cukrzycy i bezsenności [1].

Spożywanie dyni może mieć pozytywny wpływ w przypadku osób z cukrzycą. Wykazano, że zawarty w niej D-chiro-inozytol zwiększa sekrecję insuliny oraz poprawia wrażliwość na nią, natomiast związki fenolowe hamują β-glukozydazy i α-amylazy (enzymy rozkładające złożone węglowodany do glukozy). W miąższu dyni znajdują się również polisacharydy związane z białkiem (protein-bound polysaccharide from pumpkin), które zwiększają poziom insuliny i zmniejszają stężenie glukozy we krwi oraz poprawiają tolerancję na glukozę [4].

Dynia ma również właściwości hipotensyjne (obniża ciśnienie krwi) poprzez inhibicję konwertazy angiotensyny I [4]. Duże znaczenie w przypadku utrzymywania prawidłowego ciśnienia ma duża zawartość potasu, który wpływa na równowagę elektrolitową w organizmie. Produkty bogate w potas są polecane osobom z nadciśnieniem [5].

W dyni zawarte są również składniki o działaniu antyoksydacyjnym (m.in. karotenoidy), które poprawiają działanie dysmutazy ponadtlenkowej, katalazy, glutationu i peroksydazy glutationowej [4].

Karotenoidy mają wiele istotnych funkcji w organizmie. Retinal, luteina i zeaksantyna są składnikami siatkówki oka. Ich niedobory prowadzą do wystąpienia chorób oczu. Witamina A reguluje również procesy tworzenia nowych komórek, zapobiega zakażeniom, wzmacnia układ immunologiczny i bierze udział w syntezie hormonów płciowych [5].

Dla alergików na pewno jest ważne, że alergia IgE-zależna na dynię występuje niezwykle rzadko. Jeśli jednak już wystąpi, należy uważać na krzyżowe reakcje z innymi roślinami z rodziny dyniowatych (Cucurbitaceae). Należą do niej m.in. cukinia, patison, melon, arbuz, ogórek (tak właściwie to cukinia i patison to odmiany dyni, a melon jest ogórkiem). Może wystąpić również krzyżowa reakcja wziewna na pyłki ambrozji, trawy bermudzkiej i rosyjskiego przegorzanu [6].

Dynia kulinarnie

Z dyni można zrobić same pyszności. Może być użyta do surówek, sałatek, do mięs lub stanowić składnik ciast, deserów, dżemu i napoi. Jednak przygotowując jakiekolwiek danie zawierające dynię, należy pamiętać o dodatku chociaż odrobiny tłuszczu. Karotenoidy, które są tutaj ważnym składnikiem, rozpuszczają się w tłuszczach, dzięki czemu mogą zostać wchłonięte z przewodu pokarmowego.

Warto wiedzieć, że nie tylko dynia i jej pestki są jadalne, ale również kwiaty, które można jeść w sałatkach i smażone w panierce na głębokim tłuszczu (nie mówiłam Wam o tym!).

Na moim blogu znajdziecie przepisy na:

A więcej inspiracji na dyniowe pyszności znajdziesz na moim Pintereście.

Gdy patrzę na dynię, od razu poprawia mi się nastrój. A czy Ty też tak masz? Masz może swój ulubiony dyniowy przepis?
Bibliografia:
[1] Senderski M.E.: Zioła. Praktyczny poradnik o ziołach i ziołolecznictwie. Wydawnictwo K.E. Liber, Warszawa 2009. 
[2] Kunachowicz H. i wsp.: Wartość odżywcza wybranych produktów spożywczych i typowych potraw. Wydawnictwo Lekarskie PZWL 2012.
[3] Wartość odżywcza - USDA Database
[4] Medicinal and biological potential of pumpkin
[5] Ciborowska H., Rudnicka A.: Dietetyka. Żywienie zdrowego i chorego człowieka. Wydawnictwo Lekarskie PZWL 2012.
[6] Allergy to pumpkin and cross-reactivity to pollens and other foods