Nietolerancja laktozy – o tym, dlaczego tak wielu boi się mleka

Ostatnimi czasy wiele osób unika mleka. Jest dużo przyczyn takiego zachowania: dieta wegańska, uprzedzenia (bo dorosła krowa mleka nie pije) lub kwestie zdrowotne. Do chyba najpowszechniejszego problemu należy nietolerancja laktozy. Przeczytasz tutaj o tym, czym właściwie jest, skąd biorą się dolegliwości i jak ją zdiagnozować.

Nietolerancja laktozy - Dietetic Lifestyle

Co się dzieje z laktozą w organizmie?

Mleko krowie to w 5% laktoza – cukier składający się z glukozy i galaktozy. Występuje ona również w mleku innych ssaków, także w ludzkim (ok. 7%). Żeby laktoza została przyswojona przez organizm, musi zostać rozłożona przez enzym zwany laktazą. Laktaza rozkłada laktozę na glukozę i galaktozę, które wchłaniane są do krwi. Tak powinno być, ale niestety nie w każdym przypadku.

Fizjologicznie poziom laktazy spada 10-20 krotnie w ciągu pierwszych kilku lat życia. Jednak u wielu osób występuje niedobór laktazy pierwotny lub wtórny. W pierwszym przypadku nietolerancja występuje w zasadzie od urodzenia. Hipolaktazja (obniżona ilość laktazy) wtórna może się pojawić, gdy ktoś cierpi na chorobę niszczącą komórki jelit (np. celiakia, nieswoiste zapalenia jelit, niedożywienie), w zespole jelita drażliwego, po operacjach przewodu pokarmowego lub w wyniku tego, że po prostu mniej się spożywa laktozy niż w okresie niemowlęcym.

Gdy laktoza nie strawi się w jelicie cienkim, nie może zostać wchłonięta, więc przedostaje się do jelita grubego. Tam staje się świetną pożywką dla mikroflory jelitowej (o której przeczytasz tutaj). Laktoza ulega fermentacji, w wyniku której powstaje duża ilość gazów. A w ciągu 1-3 godzin pojawiają się nieprzyjemne objawy: mdłości, wzdęcia, ból brzucha i biegunka.

Jak się upewnić, że to na pewno nietolerancja laktozy?

Nietolerancję laktozy można zdiagnozować przede wszystkim dwiema metodami:

  • wodorowy test oddechowy – podczas fermentacji laktozy przez bakterie wydzielają się gazy, w tym wodór. Normalnie w wydychanym powietrzu są jego niewielkie ilości, a w przypadku spożycia laktozy przez osobę z nietolerancją ten poziom wzrośnie wielokrotnie. To badanie nie należy do najprzyjemniejszych. Sama nie wspominam dobrze smaku rozpuszczonej laktozy, mimo że ostatecznie dobrze ją toleruję.
  • pomiar glukozy we krwi po spożyciu laktozy – w wyniku trawienia laktozy powstaje glukoza i galaktoza (która później jest też przekształcana do glukozy), co powoduje wzrost poziomu glukozy we krwi. Jeżeli cierpisz na nietolerancję laktozy, stężenie glukozy po prostu nie wzrośnie.

Odpowiednia diagnoza jest bardzo ważna, ponieważ objawy nietolerancji laktozy są zbliżone do objawów wielu innych chorób i zaburzeń przewodu pokarmowego. Bezpodstawnie myśląc, że na pewno ma się nietolerancję laktozy, można odwlec w czasie postawienie prawidłowej diagnozy.

Czy nietolerancja laktozy jest powszechna?

Przyjmuje się, że w Polsce nietolerancję laktozy ma 17-34% osób (ciężko o dokładne dane…). Ale dla porównania w Chinach jest to nawet powyżej 90%. Skąd taka różnica? Otóż w wielu krajach Azjatyckich nie było zwyczaju spożywania mleka zwierząt i z nich przetworów. Dlatego po odstawieniu od mleka matki ich jelita nie potrzebują niepotrzebnie produkować laktazy. Nic więc dziwnego, że mimo przyjęcia wielu naszych nawyków żywieniowych wciąż z obrzydzeniem patrzą na sery twarogowe.


Dzisiaj przybliżyłam kwestię tego, czym nietolerancja laktozy właściwie jest. Przede wszystkim nietolerancja nie jest alergią na mleko. Nie należy mylić tych dwóch zagadnień, ale o alergii napiszę wkrótce. Za to za tydzień zapraszam na dawkę wiedzy na temat zaleceń dietetycznych w nietolerancji laktozy.

Osobiście znam kilka osób z potwierdzoną nietolerancją laktozy. A może Ty znasz kogoś kto się z tym boryka? Jak sobie radzi z tym problemem?

Bibliografia:

  • Human Nutrition, edited by Catherine Geissler, Hilary Powers; Elsevier 2011.